Sony wat doe je nou? Leeg hoesje, lege handen: De bittere pil van een all-digital PlayStation

Het nieuws van afgelopen woensdag, 1 juli 2026, dat Sony per 1 januari 2028 stopt met het maken en verkopen van fysieke games, heeft veel losgemaakt. Dit besluit roept bij veel mensen sterke emoties op, variërend van ongeloof tot pure woede. Maar waarom is dit nieuws zo belangrijk en wat maakt dit bij mij persoonlijk los? In deze blog wil ik het daar graag met jullie over hebben.

Ik was al bezig met een artikel over de game-industrie in het algemeen, maar dat heb ik voor nu even op pauze gezet. Dit nieuws kwam namelijk echt binnen als een bom, en dat wilde ik toch even bespreken. Op internet zag ik enorm veel negatieve reacties, en ook onder bekende YouTubers maakte dit veel los. Hoe je het ook bekijkt: leuk is het niet. Ik heb bewust een paar dagen gewacht om alles te laten bezinken, zodat ik niet puur uit emotie zou reageren. Daarnaast wilde ik me goed voorbereiden om bepaalde punten goed toe te lichten, want zo’n keuze wordt natuurlijk niet zomaar gemaakt. Elk verhaal kent zijn eigen waarheid, maar onder de streep durf ik wel te stellen dat het gewoon een centenkwestie is. Maar waarom raakt dit gamers, en vooral verzamelaars, zo hard? Laat ik dat stap voor stap toelichten, want dit probleem zit dieper dan je denkt.

Niks meer fysiek in handen, geen eigendom meer

De grootste reden voor alle ophef is natuurlijk dat je straks niets fysieks meer in handen hebt. Dit betekent dat je een game niet meer echt koopt, maar dat je een licentie voor onbepaalde tijd afneemt. Nu zou je kunnen denken: waarom is dat zo’n groot probleem? Het probleem ontstaat wanneer een uitgever besluit de stekker eruit te trekken. Als een game volledig afhankelijk is van het internet, ben je daarna je spel kwijt. Nu speelt internet natuurlijk ook al een grote rol bij fysieke games, maar dan heb je tenminste nog iets tastbaars in handen, al is het maar een doosje met een disk waar je leuke herinneringen aan hebt. Bij een digitale game kan de licentie volledig uit je bibliotheek worden gehaald en sta je met lege handen. Kijk maar naar The Crew, die door Ubisoft uit de stores is verwijderd. Dat zorgde voor zoveel ophef dat er zelfs de “Stop Killing Games”-stichting uit is voortgekomen.

Maar hoe zit het dan met games die géén internetverbinding vereisen? Als ik een game fysiek bezit, kan ik deze in de meeste gevallen altijd nog opstarten. Ik zeg ‘de meeste gevallen’, want we weten allemaal dat er tegenwoordig genoeg disks zijn waar nauwelijks nog data op staat. Maar in principe kun je de game dan gewoon nog installeren en spelen, waarschijnlijk vol met bugs en zonder DLC, maar het kán. Als een uitgever of Sony besluit om een digitale game offline te halen, ben je hem gewoon kwijt.

Nu hoor ik je denken: “Ja, dat zal zo’n vaart niet lopen, want dat is nog nooit gebeurd.” Op gamegebied klopt dat deels, maar de realiteit zit toch iets anders in elkaar. Als een game niet meer verkocht mag worden, kun je hem meestal nog wel blijven downloaden via je profiel. Maar wat als Sony besluit de game volledig te wissen? Dan ben je iets kwijt waar je wel netjes voor hebt betaald. Om je hier een beeld van te geven, pak ik er een recente situatie bij. Op 28 juni 2026 maakte Sony bekend dat PlayStation per 1 september 2026 alle gekochte Studio Canal-films uit de digitale collecties van Britse gebruikers haalt. Het gaat om 551 verschillende titels, die eerder ook al werden verwijderd bij gebruikers in Duitsland en Oostenrijk. Dit betekent dat je netjes voor een film hebt betaald, maar dat deze nu gewoon wordt gewist. En dan praten we over content uit het tijdperk van de PlayStation 3! Hadden deze mensen de film op disk gekocht, dan hadden ze ook na die datum nog gewoon toegang gehad tot hun eigendom. Dit voorbeeld gaat dan wel over films, maar het laat precies zien wat er kan gebeuren als het om licenties gaat. Iets wat je hebt gekocht, is nog altijd niet écht van jou.

Nu hoor ik je alweer denken: “Maar op de pc-markt is dit toch al jaren de standaard? Waarom is het nu ineens zo’n probleem?” En daar sla je deels de spijker op zijn kop. Ja, op de pc werkt het al langer zo, en ook daar zijn genoeg verzamelaars en gamers niet blij mee. Echter is de pc-markt net iets anders opgebouwd, en daar kom ik zo meteen nog op terug.

Is digitaal milieuvriendelijker, en kopen gamers echt liever digitaal?

Sony geeft als reden voor deze overstap dat meer dan 81% van de gebruikers alleen nog maar digitaal koopt. Dit verhaal klopt echter niet helemaal. De cijfers die ze noemen zijn gebaseerd op álle aankopen samen, dus inclusief games die exclusief digitaal zijn uitgegeven, of games die al zo oud zijn dat het opnieuw persen van een disk simpelweg niet meer loont. Als we kijken naar recente Sony-games die wél fysiek zijn uitgekomen, zien we heel andere statistieken. Neem nu Returnal: die game is voor 61% fysiek verkocht en slechts voor 39% digitaal. Hetzelfde geldt voor Demon’s Souls (70% fysiek) en The Last of Us Part II (61% fysiek).

Dus ja, als je naar het totale plaatje kijkt, kloppen de cijfers van Sony waarschijnlijk wel, maar ze vertellen niet het hele verhaal. En dat is jammer. Sony claimt daarnaast dat het downloaden van een game vele malen milieuvriendelijker is dan het drukken van een disk. Op dat punt wil ik ze best geloven. Maar ook hier zit een keerzijde aan het verhaal. Ze hebben het wel over downloaden, maar tegenwoordig bieden Sony en Microsoft ook de optie om games te streamen. En we weten allemaal dat het streamen van content juist weer erg milieuonvriendelijk is. Dus ja, links doe je iets goeds voor de natuur, om het rechts weer net zo hard af te breken.

Het is een kwestie van geld!

Laten we niet doen alsof dit geen centenkwestie is, want onder de streep is dat het natuurlijk wel. Ze mogen dan wel zeggen dat het milieu en de groei van digitale aankopen de redenen zijn, maar als gamer en verzamelaar zeg ik je dat er iets anders speelt: pure winst. Sony verdient simpelweg veel meer aan digitale verkopen dan aan fysieke games. Als zij bijvoorbeeld een game van een andere studio verkopen, zoals van Capcom, dan krijgt Sony 30% van het verkoopbedrag. Daar gaan misschien wat onkosten voor de servers vanaf, maar dat zijn geen enorme bedragen. Op het moment dat een game fysiek wordt verkocht, zijn de marges voor Sony en de uitgever een stuk lager. De transporteur, de winkel en de medewerker in de winkel moeten immers ook allemaal betaald worden.

Een ander belangrijk punt is dat een digitale game niet kan worden doorverkocht. Als je een spel hebt uitgespeeld of je vindt er niets aan, kun je er niet meer vanaf. Voor mensen met een wat kleinere beurs betekent dit dat zij geen games meer via de tweedehandsmarkt kunnen aanschaffen. Omdat je PlayStation-games straks alleen nog maar in de digitale PlayStation Store kunt kopen, heeft Sony bovendien geen enkele concurrentie. Hierdoor kunnen ze de prijzen veel langer hooghouden. Als voorbeeld: op het moment van schrijven kun je de fysieke versie van God of War Ragnarök bij veel winkels al vinden voor € 29,95 inclusief verzendkosten. Wil je hem digitaal bij Sony kopen? Dan betaal je nog gewoon de volle € 69,99. Ja, de game zit in PlayStation Plus Extra en Premium, maar dan lease je het spel en dat is toch echt iets heel anders dan kopen.

Volgens een nieuwsbericht op Tweakers is de fabriek in Oostenrijk de laatste locatie waar Sony nog fysieke games produceert, hoewel er inmiddels stappen worden gezet om het personeel om te scholen en andere productielijnen op te zetten. De hoop van veel gamers, waaronder ikzelf, dat Sony nog terug zou komen op dit controversiële besluit, lijkt helaas vervlogen te zijn. Wel maakte Sony bekend dat game-uitgevers ook na 1 januari 2028 nog schijfjes van oudere PlayStation-games kunnen bijbestellen als ze daar behoefte aan hebben. Dat claimt de bekende gamejournalist Stephen Totilo in reactie op de ophef, maar hoe dit precies gaat uitzien is nog onbekend. Of bedrijven zoals Limited Run Games hierop gaan inspelen is ook nog onbekend, maar de hoop is er zeker in de verzamelaarshoek.

Winkels zijn niet blij (en Rockstar Games is deels de oorzaak)

Winkeliers reageren uiteraard ook op dit nieuws, en zij zijn allesbehalve blij, en terecht. Nedgame stuurde bijvoorbeeld een uitgebreide mail waarin ze deze actie ten zeerste betreuren. Ook Gameshop Twente gaf aan hier absoluut niet blij mee te zijn. Sterker nog: zij gaven aan dat ze games met een ‘code in a box’, de richting die Sony op wil, überhaupt niet gaan verkopen.

Het aparte aan dit hele verhaal is dat dit besluit er plotseling doorgedrukt lijkt te worden nadat Rockstar Games bekendmaakte dat Grand Theft Auto 6 alleen digitaal uitkomt. Of ja, met een fysieke versie zonder disk, oftewel een code in een doosje. GTA 6 kostte 2 miljard dollar om te maken, maar dat bedrag werd in één nacht ruimschoots terugverdiend, puur en alleen door de digitale pre-orders op PlayStation en Xbox.

Vanuit de zakelijke kant van Sony, die uiteindelijk gewoon winst wil maken, snap ik deze overstap natuurlijk wel. Het levert ze simpelweg meer geld op en dat is weer gunstig voor het openhouden van Game Studio’s. Aan de andere kant maak je er verzamelaars en winkeliers doodongelukkig mee. Zeker gamewinkels, die het al moeilijk hebben, gaan het nu heel zwaar krijgen. Gameshop Twente heeft als statement al afgegeven GTA 6 en alle ‘code in a box’-titels volledig te boycotten. Nedgame geeft aan het niet leuk te vinden, maar zij zullen de games waarschijnlijk wel gewoon gaan verkopen.

Waarom alleen nog digitaal kopen wél een probleem is

Ja, dit is absoluut een probleem, want Sony wordt straks alleenheerser op hun eigen platform en dat betekent dat er nul concurrentie is. Waar je op de pc vaak nog alternatieve stores hebt, is dat bij PlayStation niet het geval. Natuurlijk heeft Steam op de pc een enorme monopolypositie, maar er zijn genoeg games van uitgevers die daarnaast ook te koop zijn in winkels als GOG, Xbox for PC en de Epic Games Store.

Nu hoor ik je denken: “Ja, maar Nintendo en Xbox hebben toch ook alleen hun eigen digitale store op hun consoles?” Dat klopt, maar daar kun je digitale games tenminste nog in sommige gevallen via externe winkelketens aanschaffen, of via sites zoals Eneba. Ja, dat zijn soms wat vagere ‘grijze’ winkels omdat je niet altijd weet waar de codes vandaan komen, maar je hébt tenminste alternatieven. Die optie heeft Sony (nog) niet.

Code in a box: wat houdt dat in?

In principe houdt dit in dat je in de winkel gewoon een fysiek doosje koopt, maar dat je bij het opendoen niets meer vindt dan een papieren coupon met een code. Deze code wissel je in via de PlayStation Store, waarna je de game kunt downloaden. Dit heeft als voordeel dat er nog enigszins sprake is van prijsconcurrentie en dat winkels zoals de Intertoys alsnog games kunnen verkopen. Het grote nadeel blijft echter dat je niets tastbaars van de game zelf bezit, behalve een leeg doosje met een papiertje erin. Zoals ik al eerder schreef: het is niet voor 100% van jou. Mocht Sony de game ooit verwijderen, dan sta je alsnog met lege handen.

Het enige voordeel dat ik kan bedenken bij zo’n code in een doosje, is dat je eventueel een reservehoesje hebt voor je échte fysieke games (mits het om dezelfde soort doosjes gaat). Nintendo doet dit met de Switch al langer en die hoesjes kun je gelukkig prima hergebruiken. Sony heeft dit in het verleden ook gedaan met opwaardeerkaarten en de eerste ladingen van PlayStation Plus, en ook die doosjes kon je handig hergebruiken.

Hoe kijk ik hier tegenaan?

Laat ik eerlijk zijn: leuk vind ik het absoluut niet. In mijn eerdere blog “De cirkel is rond: Waarom ik definitief stop met fysieke Xbox-games” vertelde ik al dat ik alleen nog de echte toppers fysiek wilde bezitten, en dat ik me voor die fysieke collectie volledig op de PlayStation wilde richten. Nu ik dit allemaal lees, vraag ik me serieus af of ik destijds wel de juiste keuze heb gemaakt. Ja, niet elke game is overal op te krijgen en ik ga er zeker niet opnieuw aan beginnen om fysieke Xbox-spellen te verzamelen, maar de situatie is wrang.

Ik ga het straks echt ontzettend jammer vinden als ik van bepaalde games geen fysieke versie meer in de kast kan zetten; sommige titels zijn gewoon prachtig om te verzamelen, zoals games als God of War, Resident Evil en Silent Hill. Wat ik ook jammer vind, is dat ik op deze manier minder snel een kleinere indie-game zal aanschaffen. Digitaal neem je toch minder snel de gok als je niet zeker weet of een game wat voor je is. Voor de meeste games kan ik er uiteindelijk wel mee leven, hoe zuur het ook is dat een game elk moment afgepakt kan worden. Maar als Nintendo dit straks ook gaat doen en ik bijvoorbeeld geen fysiek exemplaar meer van The Legend of Zelda kan kopen, dan word ik echt verdrietig. Deze ontwikkeling gaat er bij mij voor zorgen dat ik minder snel een nieuwe game zal kopen. Waar ik nu nog weleens tijdens een uitverkoop wat fysieke winkels afstruin, zal dat straks een heel stuk minder gebeuren.

De toekomst van gaming

Hoe de industrie er in de toekomst precies uit gaat zien durf ik niet te voorspellen, maar ik denk dat Sony onder de streep weleens minder zou kunnen gaan verdienen omdat minder mensen de overstap naar een volgende PlayStation maken. Natuurlijk koopt de hardcore gamer hem sowieso wel, maar op deze manier wordt de hobby voor een hele grote groep mensen simpelweg minder toegankelijk. Denk aan de steeds hogere consoleprijzen door de AI-gekte, gecombineerd met het volledig wegvallen van de tweedehandsmarkt. Deze stunt voelt een beetje als toen Sony met de Playstation 3 game, en dacht onverwoestbaar te zijn, iets waar ze op terug gekomen zijn.

Voor ik deze blog afsluit, wil ik nog een ander nieuwtje aanstippen: Sony heeft aangegeven de stores van de PlayStation 3 en PlayStation Vita per juli 2027 te gaan sluiten. Ze geven uitdrukkelijk aan dat je reeds gekochte games ook na die datum kunt blijven downloaden. Hoewel dat netjes is, blijft de grote vraag natuurlijk: voor hoelang nog?

De hele game-industrie is de laatste tijd erg onrustig. Door al deze omstandigheden lijkt het er steeds meer op dat gamen straks een elitehobby gaat worden. Zoals ik aan het begin al aangaf, werk ik achter de schermen al aan een uitgebreide blog over dit specifieke onderwerp. Houd Game Logboek dus goed in de gaten, want die blog zal over een tijdje verschijnen!

Ik hoop dat dit jullie een goed overzicht geeft van wat deze verandering van Sony met zich meebrengt en hoe ik erover denk. Het is misschien niet het meest vrolijke onderwerp, maar ik hoop dat jullie het toch interessant vonden om te lezen.

Hoe denken jullie hierover? Overdrijf ik, zie ik iets over het hoofd, of ben je het roerend met me eens? Laat het gerust weten in de reacties!

Heb je daarnaast nog specifieke vragen, suggesties of een tof idee voor een volgende blog? Gooi het in de comments hieronder. Wil je voortaan geen enkele blog of review van me missen? Volg me dan eenvoudig via mijn WhatsApp-kanaal.

Ontzettend bedankt voor het lezen, geniet van het mooie weer en tot de volgende keer!